Dùng thuốc giảm đau biến gà mái thành gà trống

Sống xanh - Ngày đăng : 10:21, 02/09/2011

Gà là gia cầm quan trọng trong nông nghiệp. Ở những trại gà tập trung, ngoài con giống, hoạt động đi theo hai hướng chính là sản xuất trứng và sản xuất gà thịt. Theo hướng này, việc nuôi gà trống cần được ưu tiên, vì gà trống lớn nhanh hơn, đạt thể trọng thương phẩm sớm hơn cũng như có trọng lượng cơ thể lớn hơn gà mái cùng tuổi. Ngoài ra, trong nghề nuôi gà chọi (gà đá), gà kiểng với bộ lông sặc sỡ thì gà trống cũng là ứng viên nuôi chọn lọc. Việc nghiên cứu điều khiển giới tính gà, ngoài tầm quan trọng mang ý nghĩa thực tiễn và thị hiếu còn có giá trị khoa học về sự định đoạt và biệt hóa giới tính của lớp chim nói chung về lý thuyết và thực nghiệm.

Một số chất kháng viêm không phải steroid (nonsteroidal anti-inflammatory drugs - NSAIDs) ngăn chặn sự hình thành chất gây viêm nội sinh là prostaglandin theo cách ức chế enzym cyclooxygenaz nên còn được gọi là chất ức chế cyclooxygenaz (cyclooxygenase inhibitor - COX-I).

Trong khi có thể mái hóa gà trống di truyền (mang bộ nhiễm sắc thể giới tính ZZ) bằng cách tiêm estrogen (hormon sinh dục cái) vào trứng đã thụ tinh thì để trống hóa phôi gà mái di truyền (mang bộ nhiễm sắc thể giới tính ZW) người ta phải vô hiệu hóa quá trình sản xuất estrogen nội sinh bằng những hoạt chất được gọi chung là chất ức chế enzym thơm hóa (aromatase inhibitors - AIs). Gọi như thế vì trên phân tử estradiol có một mạch vòng carbua hydro thơm (có ba nối đôi như benzen, C6H6). Bằng AI nhân tạo, người ta có thể biến những gà mái di truyền (phôi mang nhiễm sắc thể ZW) thành những con gà trống kiểu hình vĩnh viễn. Trở ngại chủ yếu của việc ứng dụng các AI là giá của những hoạt chất này. May mắn là hình như, có những nghiên cứu ngẫu nhiên gợi ý cho cách giải quyết vấn đề trống hóa gà và chim nói chung một cách ít tốn kém hơn. Trong các nghiên cứu điều trị ung thư vú có thể thấy những chất ức chế enzym khác có hoạt tính của AI. Cụ thể là NSAID hay COX-I được phát hiện là còn có tác dụng như chất ức chế enzym thơm hóa (aromatase inhibitor - AI), nghĩa là ức chế sự hình thành estradiol từ testosteron, phản ứng then chốt trong biệt hóa giới tính động vật có xương sống. Như vậy COX-I có tác dụng như AI, từ đó COX-I có thể là yếu tố đực hóa (trống hóa) phôi.

Trong nghiên cứu của chúng tôi, hai loại COX-I là những chất giảm viêm, giảm đau thông dụng (có thể mua tại các hiệu thuốc không cần đơn bác sĩ) được đưa vào phôi gà để thử khả năng trống hóa. Hai COX-I được đưa vào phôi gà tại ngày ấp 3,5 cùng ở các liều 1.10-1, 2.10-1 và 4.10-1 mg/phôi (trứng đã thụ tinh). Các chỉ tiêu khảo sát là tỷ lệ nở, tỷ lệ sống khi kết thúc thí nghiệm, sự sinh trưởng sau đó của gà đến 112 ngày tuổi, tỷ lệ gà trống, tỷ lệ trống hóa [(tỷ lệ trống thí nghiệm - tỷ lệ trống đối chứng) x (tỷ lệ mái đối chứng) - 1] và hiệu suất trống hóa [(tỷ lệ trống) x (tỷ lệ sống)].

Kết quả là cả hai COX-I đều có tác dụng trống hóa phôi gà. Tỷ lệ trống có thể đạt 85%. Cũng có những gà có giới tính trung gian (xem hình). Không có sự khác biệt về tỷ lệ nở và tỷ lệ sống khi xử lý bằng một loại COX-I ở liều thấp. Trong trường hợp tốt nhất, hiệu suất đực hóa đạt đến 76,14 - 77,80%, còn chỉ số này của đối chứng là 48,2%. Ở liều thích hợp, tăng trưởng hàng ngày của gà là cao hơn so với đối chứng. Hệ số thức ăn của gà được trống hóa là 2,90 - 2,91, trong khi hệ số thức ăn trong đối chứng là 2,98. Như vậy, việc ứng dụng COX-I để trống hóa có thể là một biện pháp có hiệu quả trong nuôi gà.

Phan Khắc Vĩnh - Nguyễn Tường Anh