Tìm hiểu ung thư hạch: U lymphô

U lymphô không Hodgkin nguyên phát là loại bệnh lý ung thư của hệ tạo huyết. Tên gọi còn xa lạ với nhiều người, song bệnh này lại khá phổ biến. Tại Mỹ, năm 2006 có 58.870 trường hợp mới và 18.840 ca tử vong. Tại TP.HCM năm 2003, tỷ lệ bệnh ở nam giới là 4,6/100.000 dân và ở nữ giới là 3,2/100.000 dân. Bệnh viện ung bướu TP.HCM mỗi năm tiếp nhận khoảng 500 trường hợp bệnh mới.

U lymphô (lymphôm) gồm 2 dạng chính là lymphôm Hodgkin và lymphôm không Hodgkin (Hodgkin là tên nhà khoa học lần đầu tiên mô tả bệnh). Ung thư hạch loại không Hodgkin nhiều gấp 5 lần loại Hodgkin.

Hệ thống hạch bạch huyết là gì?

Các hạch bạch huyết là các tuyến nhỏ nằm khắp nơi trong cơ thể. Mỗi hạch có thể lớn cỡ đầu đinh ghim cho đến to cỡ hạt đậu, thường xếp thành nhóm hay chuỗi hạch. Các nhóm hạch chính nằm ở cổ, nách, trong lồng ngực, trong bụng, vùng chậu và hai bên bẹn.

Hệ thống bạch huyết là một phần trong hệ thống miễn dịch của cơ thể. Hệ thốngmiễn dịch này có nhiệm vụ chống lại các bệnh lý nhiễm trùng cũng như các loại bệnh lý khác.

Trong hệ bạch huyết có 2 thành phần chính:

- Mạng lưới các mạch bạch huyết.

- Các hạch bạch huyết: có kích thước từ vài milimet đến hơn 1 cm, thường xếp thành nhóm. Hạch bạch huyết là nơi bắt giữ và loại bỏ vi trùng cùng những chất có hại cho cơ thể.

Thành phần của hệ bạch huyết gồm có hạch amydan, lách, tuyến ức và mô bạch huyết ở những cơ quan khác của cơ thể như bao tử, da và ruột non.

Tế bào lymphô nằm bên trong hạch bạch huyết, nếu bị rối loạn sẽ trở thành ung thư, gọi là ung thư nguyên phát tại hạch. Phân biệt với hạch do ung thư di căn.

Các tế bào lymphô ác tính không chỉ có ở hạch bạch huyết mà còn có ở những nơi khác.

Bác sĩ có thể giải thích rõ hơn về u lymphô không Hodgkin?

Được hình thành từ những rối loạn của dòng tế bào lymphô, bệnh thường hay xuất phát đầu tiên tại hạch. Ung thư hạch được xếp thành 2 nhóm lớn: nhóm có diễn tiến chậm, thời gian sống hơn 10 năm và nhóm có diễn tiến nhanh nên thời gian sống còn ngắn hơn.

Hiện vẫn chưa xác định được nguyên nhân gây bệnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã cho thấy một số yếu tố nguy cơ:

- Suy giảm miễn dịch do nhiễm HIV, do dùng thuốc chống thải ghép...

- Nhiễm trùng (HIV, Helicobacter pylori, HCV...).

- Tuổi trên 60.

- Yếu tố khác như béo phì, ngộ độc thuốc diệt cỏ.

Về triệu chứng: nổi hạch, sụt cân, sốt kéo dài, ho, khó thở hay đau ngực, mệt mỏi, suy kiệt kéo dài, bụng đau, phình ra hoặc có cảm giác đầy.

Khi các triệu chứng kéo dài quá 2 tuần thì phải đi khám để tìm nguyên nhân.

Làm sao xác định bệnh?

Lymphô không Hodgkin là một bệnh toàn thân rất khó chẩn đoán, cần phải khám lâm sàng (cổ, nách, bẹn, bụng), làm xét nghiệm máu, chụp X-quang ngực, siêu âm bụng, làm sinh thiết hạch.

Bệnh có điều trị được không, thưa bác sĩ?

Lymphô không Hodgkin là một trong những loại ung thư có khả năng trị khỏi, cả trong giai đoạn trễ; ngay khi ung thư đã di căn thì vẫn còn đến 40% khả năng đáp ứng điều trị lâu dài.

Khi đã xác định bị ung thư, việc xác định giai đoạn lâm sàng giúp cho việc tiên lượng bệnh. Các xét nghiệm cần làm là CT scan, MRI, siêu âm, làm tủy đồ. Bệnh có 4 giai đoạn: 1, 2, 3, 4. Ký hiệu A có nghĩa là không có triệu chứng, còn B là có triệu chứng (sốt, đổ mồ hôi đêm, sụt cân).

Các phương pháp điều trị hiện nay là gì?

Lymphô không Hodgkin gồm tới 35 thể bệnh khác nhau, phương pháp điều trị cũng khác nhau. Một số trường hợp chỉ bắt đầu điều trị khi có triệu trứng. Phác đồ điều trị tùy thuộc vào diễn tiến và giai đoạn bệnh.

- Xạ trị: có vai trò trong một số ca bệnh ở giai đoạn 1.

- Hóa trị: là liệu pháp chủ yếu (truyền hóa chất qua đường tĩnh mạch hay uống hóa chất viên).

- Phương pháp nhắm trúng đích là liệu pháp tiên tiến với các sản phẩm thuốc mới hữu hiệu mà ít gây tác dụng phụ, như rituximab (Mab-Thera). Tuy nhiên giá thuốc rất cao (khoảng 30 triệu đồng/lần điều trị).

- Ghép tế bào gốc (ghép tủy): được dùng trong các trường hợp có tiên lượng rất xấu, hoặc tái phát, hoặc không đáp ứng với điều trị. O