Bạn sẽ làm gì khi đồ ăn hết hạn?

Ở Anh, hạn sử dụng được quy định có 2 loại khác nhau:

- Hạn Use-by date (UB) (tiếng Việt: dùng trước ngày) dùng cho những sản phẩm tươi sống dễ hư hỏng như sữa, cá hay thịt. Người dùng nên sử dụng chúng trước ngày này vì sau đó sản phẩm có nguy cơ gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Bán những sản phẩm quá hạn UB thuộc nhóm hành vi phạm pháp.

- Hạn Best-before date (BB) (tiếng Việt: dùng tốt nhất trước ngày) thì được yêu cầu với các mặt hàng đóng hộp hay đồ khô và mức này để chỉ ngày cuối cùng mà sản phẩm vẫn đảm bảo đạt chất lượng tốt nhất. Còn sau đó, giá trị của sản phẩm sẽ giảm dần. Nếu bán đồ quá hạn sử dụng này thì vẫn không bị tính là phạm luật.

Theo Cơ quan tiêu chuẩn thực phẩm (FSA - Anh): “Người tiêu dùng hoàn toàn có thể ăn các thực phẩm đã quá hạn BB, chỉ là nó không còn giữ được hương vị thơm ngon nhất mà thôi”. Còn lại, chúng ta nên lưu tâm đến hạn UB hơn vì khi đó nó có thể gây ra ngộ độc thực phẩm, đặc biệt đối với trẻ em, người già và phụ nữ mang thai.

Cách chia này cũng được áp dụng tương tự ở Việt Nam. Trong Luật an toàn thực phẩm 2010 cũng quy định về hạn sử dụng của thực phẩm và thời gian ghi nhãn của thực phẩm, theo đó, chia làm 2 loại:

1. Đối với thực phẩm ghi “hạn sử dụng” hoặc “sử dụng đến ngày” thì không được phép bán ra thị trường khi đã quá thời hạn này.

2. Đối với thực phẩm ghi “sử dụng tốt nhất trước ngày” thì sau thời điểm này thực phẩm vẫn được phép bán trên thị trường nếu nhà sản xuất chứng minh được thực phẩm đó an toàn với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Nhưng không phải nước nào cũng có một hệ thống quy định về cách ghi nhãn hàng hóa thống nhất và ít gây hiểu lầm như vậy. Ở Mỹ, mỗi bang có một quy chuẩn riêng về việc dán nhãn hàng hóa, chính vì sự thiếu thống nhất và rõ ràng trong cách quy định đã gây ra không ít hiểu lầm cho người sử dụng, là tác nhân gây ra những con số giật mình về tình trạng lãng phí đồ ăn tại Mỹ.

Các nghiên cứu cho thấy hầu hết người tiêu dùng đều nhầm lẫn về ngày hết hạn. Một khảo sát thực hiện năm 2016 cho thấy khoảng 90% người Mỹ sớm vứt bỏ thức ăn vì họ nghĩ rằng nó không còn ăn được nữa. Không có gì đáng ngạc nhiên, nhiều thực phẩm bị vứt trong nhà riêng hơn trong các cửa hàng tạp hóa, nhà hàng hoặc bất kỳ phần nào khác của chuỗi cung ứng. Nhìn chung, Hoa Kỳ chi khoảng 218 tỷ đô la cho thực phẩm không bao giờ được ăn mỗi năm. Đối với một gia đình trung bình bốn người, số tiền đó lên tới 1.500 đô la mỗi năm.

Cùng với thực phẩm đó, một lượng lớn tài nguyên môi trường kết thúc trong bãi rác: có tới 25% nước ngọt của Mỹ và gần 30% đất nông nghiệp trên thế giới được sử dụng hàng năm để sản xuất thực phẩm không bao giờ được ăn. Trồng trọt thực phẩm thải ra lượng khí nhà kính tương đương với 33 triệu ô tô mỗi năm và chất thải thực phẩm là thành phần lớn nhất của chất thải rắn trong các bãi chôn lấp của Mỹ. Nói cách khác, nếu chất thải thực phẩm toàn cầu là một quốc gia, nó sẽ có “dấu chân carbon” lớn thứ ba thế giới, chỉ sau Mỹ và Trung Quốc.

Ngay cả khi có một hệ thống quy định rõ ràng về ghi nhãn sản phẩm như ở Anh, “chiếc nhãn” vẫn bị đổ lỗi cho việc gây hiểm lẩm trong cách hiểu, dẫn đến tình trạng lãng phí đồ ăn. Theo nghiên cứu gần đây của các nhà sản xuất ứng dụng tránh lãng phí thực phẩm “Too Good To Go” (tạm dịch: Còn quá tốt để vứt đi) cho thấy, các đầu bếp gia đình người Anh đã ném đi 720.000 quả trứng vào năm 2018, trong đó một phần ba trong số họ nói rằng họ sẽ bỏ đi bất kỳ thùng carton nào đã hết hạn. Tuy nhiên, trứng ở Anh được ghi nhãn “Best-by” (dùng tốt nhất) chứ không phải “Use-by” (dùng trước ngày).

Tất cả những quả trứng bị loại bỏ cho thấy hầu hết mọi người vẫn không thể hiểu được sự khác biệt. 74% số người được hỏi trong một cuộc khảo sát năm 2016 của Viện phụ nữ (WI) cho rằng nhãn “Use-by” cho biết về sự an toàn, nhưng chỉ có 45% cho biết “Best-by” không mang ý nghĩa đó. Tổ chức từ thiện giảm thiểu chất thải Wrap đã phát hiện ra rằng có đến 30% thực phẩm bị vứt đi ở Anh do quá ngày “Sử dụng tốt nhất”. Sự nhầm lẫn đó dẫn đến hơn 7 triệu tấn thức ăn bị lãng phí mỗi năm.